काठमाडौं — अमेरिकी सेनाले इरानको नियन्त्रणलाई छल्दै स्ट्रेट अफ हर्मुज हुँदै ठूलो परिमाणमा तेल ढुवानी गर्न सहयोग गरिरहेको दाबी सार्वजनिक भएको छ।

अमेरिकी अनलाइन समाचार संस्था एक्सियसले दुई अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै पछिल्ला केही हप्तादेखि अमेरिकी सेनाले हरेक रात १५ देखि २० वटा तेलवाहक पानीजहाजलाई ओमानको तटीय क्षेत्र हुँदै हर्मुजबाट पार गराइरहेको जनाएको छ।

अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरीमा इरानमाथि आक्रमण गर्नुअघि विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास हर्मुज जलडमरूमार्ग हुँदै ओसारपसार हुने गरेको थियो। आक्रमणपछि इरानले हर्मुज बन्द गरेको दाबी गरिएको छ।

यद्यपि, अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार पछिल्ला केही सातादेखि अमेरिकी सेनाको सहयोगमा युद्ध सुरु हुनुअघिको तुलनामा झण्डै आधा परिमाणमा तेल हर्मुज हुँदै ढुवानी भइरहेको छ। उनीहरूले दैनिक करिब एक करोड ब्यारेल तेल उक्त मार्गबाट पार भइरहेको दाबी गरेका छन्।

एक अमेरिकी अधिकारीले एक्सियससँग कुरा गर्दै अमेरिकाले विगत दुई महिनादेखि हर्मुजको दक्षिणी मार्ग नियन्त्रणमा राखेको दाबी गरेका छन्। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) ले अवरोध सिर्जना गर्न सक्ने भए पनि हर्मुजमा उसको नियन्त्रण नरहेको ती अधिकारीको भनाइ छ।

यसैबीच, अमेरिका र इरानबीच जुनमा भएको अन्तरिम समझदारी पनि असफल भएको छ। उक्त समझदारीमा दुवै पक्षबीच सबै मोर्चामा सैन्य कारबाही तत्काल र स्थायी रूपमा अन्त्य गर्ने सहमति भएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जुलाई ७ मा उक्त अन्तरिम सम्झौता समाप्त भएको बताएका थिए। त्यसको करिब एक सातापछि इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयले सम्झौता निलम्बन गरिएको घोषणा गरेको थियो।

समझदारीअन्तर्गत अमेरिका र इरानले पारस्परिक सहमतिमा बढीमा ६० दिनभित्र इरानको आणविक कार्यक्रमको भविष्यलगायतका विषय समेटिएको अन्तिम सम्झौता गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। तर ६० दिनको समयसीमा पूरा भइसक्दा पनि अन्तिम सम्झौता हुन सकेन।

सम्झौता निष्कर्षविहीन बनेपछि अमेरिकाले इरानको अवरोधलाई बेवास्ता गर्दै हर्मुज हुँदै तेल ढुवानीलाई सहयोग गर्न थालेको दाबी गरिएको छ। यसले अमेरिका–इरान तनावका बीच विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा आपूर्ति मार्ग हर्मुजको सुरक्षा र नियन्त्रणलाई थप संवेदनशील बनाएको छ।