चितवनको भरतपुर महानगरपालिका वडा नं. ७ कृष्णपुर घर भएका शम्भु सुवेदी उमेरले ६० कटे । यो अवधिमा उनको पछाडि संघर्षका अनेकौं कथा छन् । ती संघर्षको प्रतिफलको रुपमा रसिला ड्रागन फल झुलेका छन् उनका बारीमा । यसैबाट हुने मनग्ये आम्दानीले उनका सारा दुःख भुलाइदिएको छ ।

नेपालमा हुर्किएको पछिल्लो पुस्ताले देखेको सपना हो, विदेश । पैसा हुने र पढेकाहरु सम्पन्न मुलुक पुग्छन् भने नहुनेहरू खाडी । खाडीमा महिनाको २० हजार कमाउन कडा श्रम गर्न जान बाध्य छन्, युवाहरु । स्वदेशमा बसेर व्यवसायिक कृषि उत्पादन गर्न सके एक वर्षमै लाखौं रकम कमाउन सकिन्छ भन्ने कयौं उदाहरणमध्येका एक हुन् सुवेदी ।

भरतपुरमा रहेको चितवन भ्याली मोडल अस्पताल तथा चितवन एकेडेमीमा प्रवन्ध निर्देशकसमेत भएर काम गरेका शम्भुले तीन वर्ष अगाडि डेढ बिघा जग्गामा ड्रागन फ्रुटको खेती सुरु गरे । रोपेको पहिलो वर्ष नै ५/६ महिनामा नै कुनै-कुनै बोटमा फल लाग्न थाल्यो । १८ महिनामा त व्यवसायिक रूपमा नै फल्न थाल्यो, ड्रागन । गत वर्ष मात्रै ड्रागन फल र बेर्ना बेचेर १५ लाख कमाएको उनले सुनाए । ‘मैले फल मात्रै बेचेर १० लाख कमाएँ, विरुवा बेचेर ५ लाख जति कमाएँ,’ सुवेदी भन्छन्, ‘मेरो खर्च मोटामोटी ६ लाखको हाराहारीमा भयो होला, ९ लाख जति त बचत गर्न सकियो ।’

ड्रागन फ्रुट प्रतिकिलो ४ सयदेखि ६ सय रुपैयाँसम्ममा र प्रतिबिरूवा दुई सय रुपैयाँमा बिक्री गर्ने गरेको उनी बताउँछन् । सुवेदी आफैंले सानो नर्सरी पनि तयार गरेका छन् । हरेक दिन बिहान र साँझ उनी यहीँ नै रमाउँछन् । झट्ट हेर्दा आकर्षक छ, सुवेदीको ‘सत्सेवेदा साइन्स एण्ड एगि्रकल्चर र्फम’ ।

उनको बारीमा सूर्यमूखी फूल पनि ढकमक्क फुलेका छन् । यहाँ टिकटक भिडियो बनाउने र फोटो खिच्ने भीड लाग्ने गर्दछ । फोटो र भिडियो बनाउनेहरुसँग १ सय रुपैयाँ लिने गरेका छन् । ड्रागन फ्रुट फलेको ठाउँमा पनि फोटो र भिडियो खिच्न पाइन्छ ।

उनीसँग रातो ३ प्रजाति र सेतो एक प्रजातिका ड्रागन फ्रुट छन् । उनका अनुसार एउटा बोटमा वर्षमा १ सय केजीसम्म ड्रागन फल्ने गर्दछ । अहिले चितवनमा लामो खडेरी र गर्मी भएकाले अझै सोचेजस्तो उत्पादन नभएको उनले बताए । ‘गर्मीले कतिपय बोटहरु मरे, तल जमिनमा पानी हाले पनि बाहिरको तापक्रम अत्यधिक हुँदा विरुवाहरू मरे,’ सुवेदी भन्छन्, ‘समयमा नै पानी परेको हुन्थ्यो भने, अहिले धेरै राम्रो उत्पादन हुने थियो ।’

उनले भियतनाम लगायतका देशबाट थप ४/५ प्रजातिका विरुवाहरू मगाएका छन् । अमेरिकाबाट भित्र कालो हुने ड्रागनको विरुवा पनि आउँदै गरेको सुवेदीले जानकारी दिए । उनले ड्रागनका लागि ५५ लाख जति लगानी गरेको बताए । सुरूको लगानी बढी भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा लागत कम हुँदै जाने र ५ वर्षमा सबै लगानी सजिलै उठ्ने उनले बताए ।

उनले एक परिवारलाई महिनाको ४० हजार रुपैयाँ तलब दिएर काम गर्न राखेका छन् । कामदारको परिवारलाई बस्ने खाने व्यवस्था पनि मिलाइदिएका छन् । थप मद्दत चाहिँदा बाहिरबाट कामदारहरू पनि बेलाबखतमा बोलाएर काम गर्ने गरेको शम्भुले बताए ।

आफूले उत्पादन गरेको ड्रागन फ्रुट पूर्णरुपमा अर्गानिक भएको उनको दाबी छ । ‘मैले यस्तो गर्मीमा एक थोपा पनि रासायनिक मल र विषादीको प्रयोग गरिनँ, सबै अर्गानिक बनाएरै राखें’ सुवेदी भन्छन्, ‘एलोभेरा, शीतल चिनी, निम लगायतका पातहरुबाट बनाएको फर्टिलाइजर नै प्रयोग गरेँ, म आफैं उत्पादन गर्ने गर्छु ।’ अर्गानिक उत्पादन गर्न सके दुबई लगायतका ठाउँमा उच्च मात्रामा ड्रागन निर्यात गर्न सकिने उनी बताउँछन् ।

अहिले उत्पादित ड्रागन फ्रूट स्थानीय बजारमा नै बिक्री हुँदै आएको छ । बजारको समस्या अहिलेसम्म नभएको उनी बताउँछन् । उनले असारमा पहिलो ड्रागन फ्रुट  महोत्सवसमेत गरे । ड्रागन खेती, यसको महत्व र उपयोगिता जस्ता विषयमा ध्यानाकृष्ट गर्न यस्तो महोत्सव पहिलोपटक गरेको उनको भनाइ छ ।